Досыңның атын алма, тайын ал.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — досыңнан «ат» сұрап тұрғанда, оған ауыр жүк салмай, жас тайды ал деген ой. Астарлы мағынасы — жақыныңа, досыңа қиянат жасама, оның жағдайын ескер, орынсыз талап қойма. Яғни адам досының мүмкіндігін, қолындағысын, шамасын сыйлап, жеңілдікпен қарауы керек. Достықтың қадірі бір-біріне салмақ салудан емес, түсіністік пен ізеттен көрінеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — күшті, бағалы, үлкен көмекті білдіретін бейне. Ал «тай» — жеңілдеу, қымбатқа түспейтін, оңай берілетін нәрсенің символы. Досыңнан ат сұрау — одан артық жүк күту, ауыр өтініш жасау. Тай сұрау — ықыласқа да, мүмкіндікке де сай тілек. Осы арқылы халық досқа абайлап, өлшеммен қарауды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды біреуден шамасынан тыс көмек сұрамау, жағдайын түсіну керек болғанда қолданамыз. Мысалы, досыңның өзі қиналып жүргенде одан қымбат затты не үлкен қаржылық қолдауды талап ету дұрыс емес. Оның орнына жеңілдеу өтініш айтып, достықтың шекарасын сақтаған жөн. Бұл — сыйластықтың белгісі.