Досы көпті жау алмайды,
Ақылы көпті дау алмайды.
Aqyly kópti daý almaıdy.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — көп досы бар адамға жау батпайды, ал ақылы мол адамды дау жеңе алмайды. Астарлы мағынасы — адам өмірде жалғыз болмай, айналасына сыйлы, татулығы берік болса, қиындықты бірге еңсереді; ал ақылды, байсалды кісі жанжалға ермей, мәселені дұрыс шешеді. Яғни, сыртқы қауіптен де, ішкі тартыстан да қорғайтын күш — достық пен парасат.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жау» — тек соғыс кезіндегі дұшпан емес, кез келген қауіп, қысым, қастықтың белгісі. «Дау» — келіспеушілік, жанжал, түсініспеушілік. «Досы көп» дегені — сөзі өтімді, көпшілікпен тату, сенімді адам. «Ақылы көп» — ойы терең, сабырлы, әділ шешім таба білетін кісі. Халық дос пен ақылды бір-бірін толықтыратын қорған деп бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымда, отбасында, достар арасында өте орынды. Адам айналасымен жақсы қатынас орнатса, қиын кезде сүйеніш табады; ал сабырлы, ойлы болса, дау-дамайды ушықтырмайды. Мысалы, жұмыста әріптестерімен сыйласқан адамға қиын тапсырмада көпшілік көмектеседі, ал мәселені ақылмен шешкен қызметкер ұжымдағы кикілжіңді тез тоқтатады.