Достың орны - төр,
Дұшпанның орны - көр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал достық пен дұшпандықтың ара жігін анық көрсетеді. Тура мағынасында, досқа ең құрметті орын — төр, яғни үйдің, сый-құрметтің ең жоғары жері беріледі. Ал дұшпанға лайық орын — көр, яғни ол адамға жақсылық емес, жамандық әкелетін, сенімге татымайтын жан деген астар бар. Астарлы мағынасы — адам өз өмірінде кімге сеніп, кімнен сақтану керегін білуі тиіс. Дос — тірек, панa, қуаныштың серігі; дұшпан — іріткі салушы, зиян келтіруші.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы төр — сыйластықтың, мәртебенің, құрметтің белгісі. Қазақ үйінде төрге қадірлі қонақ, сыйлы адам отырғызылған. Көр — өлім, жоқ болу, қайғының символы. Сондықтан бұл сөз дұшпанға мейірімсіздік емес, оның кесірлі ісінің ел ішінде орынсыз екенін бейнелейді. Қарама-қарсы қойылған екі образ мақалдың әсерін күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адам таңдау, қарым-қатынас және сенім мәселесінде қолдануға болады. Мысалы, жұмыста бір әріптесің сені үнемі қолдап, қиын кезде жәрдем берсе — ол досқа тән адам; ал сырттай жақсы көрінгенімен, зияныңды ойлайтын адамнан абай болған жөн. Бұл мақал адамдарды адалдықты бағалап, жаман ниеттен сақ болуға шақырады.
Dushpannyń orny - kór.