Дос табылса, ас табылады,
Ас табылса, дос табылмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — досы бар адамға ас-су табылып қалар, ал ас-су мол кезде дос табу қиын болуы мүмкін деген ой. Астарлы мағынасы — қиындықта шын дос білінеді, ал тоқшылықта жанында жүргеннің бәрі бірдей адал дос емес. Адамды жақындататын да, алыстататын да сынақ пен жағдай. Шын достық пайда үшін емес, сыйластық пен ниет үшін құрылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "ас" — тек тамақ емес, күнкөріс, несібе, молшылықтың белгісі. "Дос" — көңілге медеу, тірек болатын адам. Мақал ас пен досты қарама-қарсы қойып, байлық келгенде жалған адамдар көбейетінін, ал тар кезде шынайы жанашырдың қадірі білінетінін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды адам қаржыға, атаққа, мүмкіндікке ие болғанда қасындағылардың шынайылығын бағалау үшін қолдануға болады. Мысалы, біреу жақсы қызметке көтерілгенде айналасында мақтаушы көп болып, ал қиын сәтте аз ғана сенімді досы қасында қалады. Сол кезде мақалдың мәні анық сезіледі: шын дос — пайда үшін емес, адалдық үшін жанында болатын адам.
As tabylsa, dos tabylmaıdy.