Дос көңіліңді суытып айтады,
Қас көңіліңді жылытып айтады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал шын дос пен қас адамның сөзін салыстырып тұр. Дос адам кейде жағымсыз, қатқылдау шындықты айтады, өйткені ол сенің түзелгеніңді, қателігіңді көргеніңді қалайды. Ал қас адам керісінше, көңіліңді көтеріп, жылы сөйлегенсіп, жалған мақтау айтуы мүмкін. Демек, сыртқы сөздің әдемілігіне емес, ішкі ниетке, шынайылыққа қарау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «суыту» мен «жылыту» — адамның жүрек күйін білдіретін бейнелі сөздер. «Суытып айту» – ауырлау болса да, тура сөз айту, ескерту жасау. «Жылытып айту» – жағымды, жұбатқандай көрінетін, бірақ астарында пайдасы аз не алдамшы сөз. Яғни мақал сөздің сыртқы реңкін емес, оның шын мәнін аңғаруды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, достар арасында жиі байқалады. Мысалы, бір адам қателескенде шынайы досы оны бетке айтып, уақытында тоқтатады, ал іштар адам оны қолдап отырғансып, кейін зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан адам өзіне ашық айтылған сыннан қорықпай, оны пайдаға жарата білуі керек.
Qas kóńilińdi jylytyp aıtady.