Бөлем,
бөлем үшін өлем.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туыстықтың, әсіресе бөле арасындағы жақындықтың өте қымбат екенін білдіреді. Тура мағынасы — «бөлем» деп отырған адам үшін жанын да қиюға дайынмын деген шектен тыс ықылас. Астарлы мағынасы — өзіңе жақын, сырлас, сүйеніш болған туысты қадірлеу, оған адалдық таныту, қажет кезде қамқор болу. Мұнда туған-туысқа деген сүйіспеншілік пен берік байланыс жоғары қойылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өлем» сөзі нақты өлімді емес, барын салу, аянып қалмау, жанашырлықтың шегін көрсетеді. Ал «бөлем» деген сөз туыстық жақындықты, бір қаннан тарағандай ынтымақты аңғартады. Халық мұнда туыстық сезімді әсірелеп айту арқылы оның қадірін күшейтіп көрсетеді. Яғни, жақын адамға деген ықылас пен жауапкершілік образды түрде берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал туысқа қиын кезде демеу болу, қол ұшын созу мағынасында қолданылады. Мысалы, бөлең жұмысынан қысылып, көмек сұраса, сен де уақытыңды бөліп, ақыл айтып, жәрдемдесесің — осыны «бөлем үшін өлем» деген әзіл-шыны аралас ықылас ретінде айтуға болады.
bólem úshin ólem.