Біреудің жоғын біреу,
Өлең айтып жүріп іздейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір істі шындап, жауапкершілікпен емес, жеңіл-желпі, қалжың араластырып істеуге болады дегенді меңзейді. Тура мағынасында — біреудің жоғалған нәрсесін басқа біреу өлеңдетіп жүріп іздейді. Астарлы мағынасы — кей адам маңызды іске салғырт қарап, оны ойын-күлкіге айналдырады. Яғни, сырттай әдемі сөз айтып, нақты әрекет аз болуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жоғын іздеу» — қажет нәрсені табу, мәселені шешу ұғымы. Ал «өлең айтып жүріп» деген тіркес істің байыптылығын емес, бейқамдықты, бос қылықты танытады. Өлең — көркем сөздің символы, бірақ мұнда ол мақсат емес, керісінше істің салмақсыз атқарылуын бейнелейді. Сондықтан мақал сөз бен істің алшақтығын әжуа етеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің жұмысқа немқұрайлы қарап, тапсырманы уақытында орындамай, күліп-ойнап жүре беретінін айтқанда қолданылады. Мысалы, командада бір адам маңызды есепті кешіктіріп, “кейін бітірермін” деп жүрсе, өзгелер оған осы мақалмен ескерту жасай алады.
Óleń aıtyp júrip izdeıdi.