Бір түп ағаш отырғызсаң,
Еңбегіңнің жанғаны.
Адал адам өсірсең,
Басыңа бақ қонғаны.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір ағаш отырғызу арқылы адам жерге пайда келтіреді, көлеңке, жеміс, сән береді. Астарлы мағынасы — адам тек табиғатқа емес, айналасына да игілік әкелуі керек. Бір жақсы іс істеп, адал адам тәрбиелеп өсіру, елге пайдалы азамат қалыптастыру — ең үлкен еңбек пен бақыттың белгісі. Яғни, жасалған игілік кейін өзіңе де қайтады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бір түп ағаш» — кішкентай көрінгенімен, уақыт өте үлкен пайда беретін игі істің символы. Ол еңбектің зая кетпейтінін білдіреді. «Адал адам» — таза ниетті, шыншыл, елге сүйеу болатын тұлға. «Басыңа бақ қону» тіркесі — тек байлық емес, береке, абырой, тыныштық, қадір-қасиет келуін меңзейді. Демек, ағаш өсіру мен адам өсіру қатар қойылып, екеуінің де өмірлік құндылығы айтылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды бала тәрбиесінде, білім беруде, қайырымды іс жасауда қолдануға болады. Мысалы, ата-ана баласына адалдықты, еңбекқорлықты үйретсе, ол өскенде өзіне де, еліне де пайдасын тигізетін азамат болады. Сол кезде ата-ананың еңбегі ақталып, отбасының да абыройы артады.
Eńbegińniń janǵany.
Adal adam ósirseń,
Basyńa baq qonǵany.