Бір қызымнан бір қызым сорақы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір қыздан кейін туған екінші қыз одан да сорақы, яғни мінезі, қылығы, тәрбиесі нашарлау деген өкпе-ренішті білдіреді. Астарлы мағынасы — кейде бір ұрпақтың немесе бір адамның мінез-құлқы күткеннен төмен болып, ата-анаға, елге, ортаға ауырлық түсіреді деген ой. Мұнда сөз тек қыз бала туралы ғана емес, жалпы тәрбие мен мінездің салдары жайлы айтылған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қызым» сөзі — ең жақын, ең аяулы адамды білдіретін образ. Ал «сорақы» деген сөз қылықтың оғаштығын, ұятсыздығын, жөнсіздігін көрсетеді. Қыздың екі рет қайталануы салыстыруды күшейтіп, бірінің үстіне бірі келген өкінішті әсерді танытады. Яғни мақалда туыстық мейірім мен тәрбие жауапкершілігі қатар сезіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды біреудің тәрбиесіз, әдепсіз, ойланбай істеген ісіне ренжігенде қолдануға болады. Мысалы, ата-ана баласының сөйлеген сөзіне, үлкенге құрметсіздігіне күйініп, «Бір қызымнан бір қызым сорақы» деп налуы мүмкін. Бірақ мұны айтуда қатал үкім емес, тәрбиеге көңіл бөлу, мінезді түзету қажеттігі аңғарылады.