Бір ауылда бір үй аш болса,
Бір ауыл аш болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір ауылдағы бір үйдің жағдайы нашарлап, аштыққа ұшыраса, ол бүкіл ауылдың хал-ахуалына әсер етеді. Астарлы мағынасы — ауылдас жұрт бір-бірінен бөлек емес, бәрі өзара байланысты. Бір адамның мұңы, бір отбасының тарлығы — ортақ жанашырлықты, көмекті қажет ететін мәселе. Сондықтан ел ішінде татулық пен қамқорлық болса ғана береке сақталады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бір үй» — бір ғана отбасы емес, әлсіз, мұқтаж адамды бейнелейді. «Бір ауыл» — тұтас қауымды, ел ішіндегі ортақ тіршілікті көрсетеді. Мұнда аштық тек асқа жарымау емес, жалпы жоқшылық, қиын жағдайдың белгісі. Яғни бір шаңырақтың күйі бүкіл қауымның жауапкершілігін еске салады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі таңда бұл мақал көрші-қолаңға, ауыл-аймаққа, тіпті көпшілік ортаға жанашыр болу керек екенін білдіреді. Мысалы, бір отбасы қиындыққа тап болса, жұрт болып азық-түлік, киім немесе қаржылай көмек жинаса, сол ауылдың ынтымағы көрінеді. Мұндайда «ел болып көтерісу» деген ұғым іске асады.
Bir aýyl ash bolady.