Білімі жоқ ұл - жұпары жоқ гүл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Білімсіз адам, әсіресе жас ұрпақ, сырттай көрікті болғанымен, ішкі мәні кем болады деген ой айтылады. Мұнда «ұл» — болашақ иесі, ал «жұпары жоқ гүл» — сәні бар, бірақ иісі жоқ, яғни жанды әсері мен қадірі кем заттың бейнесі. Мақал білімнің адамның тұлғасын қалыптастырып, оған мән, бағыт, парасат беретінін түсіндіреді. Білім жоқ жерде қабілет те, мәдениет те толық ашылмайды.
Образдар мен теңеулер
«Гүл» — жастықтың, әсемдіктің, үміттің символы. Бірақ «жұпар» болмаса, оның көркі ғана қалып, рухани нәрі азаяды. Сол сияқты «ұл» да білімсіз болса, бойында күш-қуат, сыртқы келбет болғанымен, өмірде жол табуы қиын. Бұл теңеу адамды сыртқы сәннен гөрі ішкі мазмұнға мән беруге шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқудың, мамандық игерудің, өзін дамытуудың маңызын еске салады. Мысалы, мектепте сабақты елемей, уақытын тек ойын-сауыққа жұмсаған жас кейін жұмыс табуда, өз ойын жеткізуде қиналуы мүмкін. Сондықтан білім — адамның қадірін арттыратын ең басты қасиет.