Білімдінің аты өсер,
Білімсіздің аты өшер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал білімді адамның аты мен абыройы уақыт өткен сайын арта түсетінін, ал білімсіз, надан адамның беделі тез жоғалатынын білдіреді. Тура мағынасында — адамның атының өсуі не өшуі айтылса, астарлы мағынада — адамның қоғамдағы орны, қадірі, сенімі мен жетістігі білімге байланысты екені меңзеледі. Білім адамға дұрыс ойлауды, адал еңбек етуді, орнын табуды үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аты өсер» дегені — даңқы, беделі, сыйы артады деген бейнелі сөз. «Аты өшер» — ұмыт қалады, қадірсіз болады деген ұғым. Атау мен абыройды адамның ішкі қасиетімен байланыстырып, халық білімді жарықпен, білімсізді қараңғылықпен астарлап көрсетеді. Яғни білім — адамды алға жетелейтін күш, ал надандық — кейін тартатын кемшілік.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, мамандық игеру, өзін дамыту қажеттігін еске салады. Мысалы, үнемі кітап оқып, тіл үйреніп, кәсіби дағдысын жетілдірген жас маманның беделі өседі, ал білімін толықтырмайтын адам еңбек нарығында бәсекеге қабілетсіз болып қалады. Сондықтан мақал әр адамды білім арқылы өз атын асқақтатуға үндейді.
Bilimsizdiń aty ósher.