Биі көп елді дау аралайды,
Дауы көп елді жау аралайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ел ішіндегі береке мен тыныштықтың қадірін айтады. Тура мағынасында, көп биі бар елде әркім өз билігін жүргізгісі келіп, сөз таласы мен тартыс көбейеді. Астарлы мағынасында, ішкі дау, алауыздық күшейсе, ел әлсіреп, сыртқы қауіпке төтеп бере алмай қалады. Бірлік бұзылған жерде дау туады, ал дау күшейген жерде жауға жол ашылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «би» — тек билік иесі емес, ел сөзіне араласатын, шешім айтатын адам бейнесі. «Дау» — келіспеушілік, татулықтың кетуі. «Жау» — сыртқы қауіп, дұшпан. Халық ел ішіндегі сөзге тоқтамауды, әркімнің өз бетінше бөлек кетуін осылай бейнелі түрде көрсеткен. Яғни, ішкі тартыс — сыртқы әлсіздіктің белгісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Ұжымда, отбасында не қоғамда бәрі бір-бірімен бәсекелесіп, ортақ шешімге келмесе, жұмыс ілгерілемейді. Мысалы, бір мекемеде бірнеше басшы қатар араласып, қызметкерлерге әртүрлі бұйрық берсе, дау күшейіп, нәтиже төмендейді. Сондықтан келісім мен ортақ тәртіп сақталуы керек.
Daýy kóp eldi jaý aralaıdy.