Батырға оқ дарымайды,
Батылға жау жоламайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал батыл, қайсар, жүрегі берік адамға қауіп те, қатер де оңай жуымайтынын білдіреді. Тура мағынасында батырдың денесін оқ теспейді деген ой айтылғандай көрінгенімен, астарында қорқыныштан арылған, сенімді, намысты адамның жауға да, қиындыққа да төтеп беретін күші жатыр. Яғни ерлік пен рух мықты болса, адамды сын да, қысым да жеңе алмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «оқ» — қауіптің, қастандықтың, сынның белгісі. «Жау» — тек соғыс кезіндегі дұшпан емес, өмірдегі кедергі, тосқауыл, қатер. «Батыр» мен «батыл» сөздері бір-біріне жақын болғанымен, мұнда батырлықтың сыртқы әрекеті, батылдықтың ішкі мінезі көрінеді. Бұл образдар ер адамның ғана емес, кез келген қайсар жанның қорғаныс күшін танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қиын сәтте қорықпай, дұрыс шешім қабылдайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, жаңа іске кірісіп, сынақтан тайсалмай жүрген жас маманға: «Батырға оқ дарымайды, батылға жау жоламайды» деп жігер беруге болады. Мағынасы — қорқынышқа берілмей, сеніммен әрекет етсең, көп кедергіні еңсересің.
Batylǵa jaý jolamaıdy.