Батырдың атын жау шығарады,
Шешеннің атын дау шығарады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: батырдың кім екені шайқаста, жаумен бетпе-бет келгенде танылса, шешеннің шеберлігі дау-дамайда, сөз таласында байқалады. Астарлы мағынасы: әр адамның шынайы қасиеті қиын сәтте ашылады. Батырлық та, шешендік те жай әңгімеде емес, сын сағатта көрінеді. Сондықтан адам өз қабілетін әрекетімен дәлелдеуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жау» — батырдың ерлігін сынайтын қауіп пен тартыс, ал «дау» — шешеннің сөзге жүйріктігін танытатын тартысты жағдай. «Атын шығару» тіркесі адамның абыройы мен беделінің қалыптасуын білдіреді. Яғни халық батырды жауға қарсы тұрысынан, шешенді даудағы тапқырлығынан бағалайды. Бұл образдар арқылы ел мінезді, өнерді және ерлікті іс үстінде танитынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген мамандыққа қатысты айтыла береді. Мысалы, бір мұғалімнің білімділігі әңгімеден емес, қиын сыныпты меңгеріп, оқушыға түсіндіре алуынан көрінеді. Сол сияқты дәрігердің шеберлігі де ауыр жағдайда білінеді. Демек, адамды сөз емес, сыналған іс танытады.
Sheshenniń atyn daý shyǵarady.