Баталы құлға бақ қонар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Баталы құлға бақ қонар дегені — үлкеннің ақ батасы тиген, ниеті таза, еңбегі мен әрекеті дұрыс адамға ырыс-береке жолы ашылады деген сөз. Мұндағы «құл» — төмен, қарапайым адам деген ұғымда айтылған. Яғни адам тек өз күшімен ғана емес, елдің тілегі, ақ тілеуі, Алланың жарылқауы арқылы да биікке көтеріледі. Бата — рухани қолдау, жақсы ниет пен игі тілек. Астарында адалдық, кішіпейілділік, үлкенді құрметтеу бар.
Образдар мен теңеулер
«Баталы» сөзі — елдің ықыласы мен ақ тілегін білдіреді. «Бақ» — тек байлық емес, жолы болу, ісінің оңынан келуі, береке табуы. «Қонар» деген етістік бақтың құс сияқты ұшып келіп, лайық адамға тұрақтайтынын бейнелейді. Демек, бақ кездейсоқ емес, адамның ниеті мен мінезіне қонады деген образ бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: адам бір істі бастарда ата-ана, ұстаз, ақсақалдан бата алып, соған сеніммен кіріседі. Мысалы, жаңа жұмысқа орналасқан жас маман ауылға барып, атасының батасын алып қайтса, бұл оған рух беріп, жауапкершілігін күшейтеді. Мақал адамды ізетке, ізгі тілекке және адал еңбекке жетелейді.