Бассыз берген мал - мазақ,
Бақсыз берген тіл - мазақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ойланбай, ретсіз берілген нәрсенің қадірі болмайтынын білдіреді. Тура мағынада, басы жоқ, иесі не жетекшісі жоқ малдың берекесі аз болады; ал бағы, ырысы жоқ адамның айтқан сөзі де өтімді емес. Астарлы мағынасы — кез келген сый, көмек, кеңес не сөз орнымен, мәнімен берілмесе, ол пайда әкелмей, керісінше күлкіге қалдырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "бассыз мал" — басқарусыз, иесіз, жүйесіз істің бейнесі. "Бақсыз тіл" — сөзіңнің ырысы, салмағы, беделі болмауы. Мұнда "мазақ" сөзі екі жағдайда да нәтижесіз, құнсыз істі меңзейді. Яғни мал да, тіл де өз орнымен, өз қадірімен қолданылмаса, ел алдында қадірсіз көрінеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды сөзді де, көмекті де ойланып айту керегін ескерткенде қолдануға болады. Мысалы, адам үлкен жиында дайындықсыз сөйлеп, ойын шашыратып жіберсе, жұрт оны байыпты қабылдамайды. Сол сияқты, ретсіз берілген қаржы не сый да мақсатқа жетпей, бос кетуі мүмкін. Мақал адамды жауапкершілікке, тәртіпке, орынды әрекетке шақырады.
Baqsyz bergen til - mazaq.