«Бас жаққа барыспаған жөн.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір іске, бір бағытқа бас қоймаған, яғни ниеті мен мақсаты анықталмаған адамға сенім арту қиын деген ой. Астарлы мағынасы — адам өз жолын, орнын, міндетін білмесе, оң нәтижеге жете алмайды; артық жерге араласа бермей, өз ісіңді берік ұстаған дұрыс. Мұнда «бас жақ» дегені тек бір бағыт емес, жалпы бей-берекет әрекет, орынсыз әрекет, негізсіз ниет дегенді де меңзейді.
Образдар мен теңеулер
«Бас» сөзі — бастама, жетекші орын, негізгі ниет деген ұғымды береді. «Жаққа барыспау» — бір бетке тоқтамау, шашыраңқылық, тұрақсыздық бейнесі. Мақал адамға ойлылық, шектеуді білу, жөнсіз қадамнан сақтану керегін астарлап жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі таңда бұл сөзді адамға орынсыз іске араласпа, өз міндетіңді ұмытпа деген мағынада қолдануға болады. Мысалы, қызметкер өз жұмысына жауап бермей, басқа бөлімнің ісіне орынсыз араласа берсе, әріптесі оған «Бас жаққа барыспаған жөн» деп ескертуі мүмкін. Яғни әркім өз орнын біліп, өз ісіне жауапты болғаны дұрыс.