Бақ келерінде,
Ер ентелей басып асығады.
Бақ кетерінде,
Ер маң-маң басып масығады.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал адамға бақ пен сәттілік өз уақытымен келетінін, ал кететін кезде де өз ырғағымен алыстайтынын меңзейді. Бақ келгенде жігіттің жігері тасып, ісі алға басып, бәрі ыңғайлана түседі; сондықтан ол асығып, алға ұмтылады. Ал бақ тайғанда адам кеуделеніп, өз күшіне масайрап, жағдайдың өзгергенін сезбей де қалуы мүмкін. Астарлы мағынасы — сәттілікке мастанба, бақ пен дәулет тұрақты емес, сондықтан сабыр мен қырағылық керек.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «ентелей басу» — жігіттің қуаттанып, үміттеніп, алға қарай батыл жүруін білдіреді. «Маң-маң басу» — баяу, паң жүрісті, өзіне сеніп, тіпті алаңсыз күйге түскен адамның қалпын аңғартады. «Масығады» сөзі бақ кеткенде адамның еліріп, өз жайын ұмытып, желпініп қалуын көрсетеді. Яғни, мақал бақтың адам мінезіне әсерін бейнелі түрде ашады.

Қазіргі өмірде

Бұл сөзді табысқа жеткен адамға «асықпай, тәкаппарланбай, сақ жүр» деген ескерту ретінде қолдануға болады. Мысалы, бір адам жұмыста бірден жоғарылап, өзін бәрінен артық көре бастаса, тәжірибелі кісілер оған осы мақалмен ақыл айтады: бүгінгі жетістік ертең өзгеруі мүмкін, сондықтан қарапайымдық пен жауапкершілік қажет.