Атыңды жүріп тұрғанда қамшыла.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Атыңды жүріп тұрғанда қамшыла» деген мақал істің жүріп тұрған кезінде оны одан әрі жандандырып, тоқтап қалмай тұрғанда ынталандырып, нәтижесін күшейте түсу керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында ат жүріп келе жатқанда қамшылап, шабысты үдетеді. Астарлы мағынасында адам да, іс те, мүмкіндік те қозғалыста тұрғанда әрекетті күшейтсе, табысқа тезірек жетеді. Яғни іске енжар қарамай, уақытты бос жібермей, қолдағы мүмкіндікті дер кезінде пайдалану керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — кез келген басталған іс, еңбек немесе мүмкіндік бейнесі. «Жүріп тұрғанда» дегені — іске сәт түсіп, алға басып тұрған кез. «Қамшы» — жігер, талап, қосымша күш, түрткі. Қазақ танымында қамшы тек жазалау құралы емес, қимылға келтіретін белгі ретінде де ұғынылады. Сондықтан мақал бір істі бастаған соң, оның қарқынын жоғалтпай, дер кезінде әрекет ету қажеттігін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды оқу, бизнес, жұмыс, спорт сияқты салаларда қолдануға болады. Мысалы, жас кәсіпкердің тауарын жұрт жақсы қабылдап, сұраныс артып тұрса, дәл осы кезде жарнаманы күшейтіп, жеткізуді кеңейткен дұрыс. Себебі мүмкіндік бар кезде батыл қадам жасалса, нәтиже де өседі.