Ат биеден, атан түйеден.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының тұқымы бие арқылы, ал түйенің тұқымы інген, яғни ұрғашы мал арқылы жалғасады. Астарлы мағынасы — әр істің, әр ұрпақтың, әр қасиеттің бастауы мен негізі болады деген ой. Қазақ танымында жақсы ұрпақ, берік әулет, мықты мал тұқымы да түп-тамырдан, дұрыс негізден тарайды. Сондықтан бұл сөз адамға да қатысты: жақсы тәрбие, дұрыс орта, текті бастау кейінгі нәтижеге әсер етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "ат" пен "атан" — күш, салмақ, төзім символы. Ал "биe" мен "түйе" — ұрпақ өрбітуге себеп болатын бастау иесі. Халық малдың өсімін мысалға ала отырып, табиғаттың заңдылығын адам өміріне ұқсатады. Яғни қандай да бір нәтиже кездейсоқ шықпайды, оның артында негіз, себеп және бастау жатыр дегенді білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды бала тәрбиесіне, отбасылық өнегеге, кәсіптің бастауына қатысты қолдануға болады. Мысалы, бала кішкентайынан еңбекқор, тәртіпті ортада өссе, кейін де жауапкершілігі жоғары азамат болып қалыптасады. Сол сияқты берік іргетассыз үй тұрмайтыны сияқты, дұрыс негізсіз үлкен жетістікке жету қиын екенін еске салады.