Асық ойнаған азар,
Доп ойнаған тозар.
Бәрінен де қой бағып,
Құйрық жеген озар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бос уақытты қалай өткізудің адам тағдырына әсер ететінін ескертеді. Бір қарағанда, асық пен доп ойнау — балалардың қызығы, ал қой бағу — ауыр еңбек сияқты көрінеді. Бірақ астарында халық ойын-сауыққа беріліп, жалқаулыққа салынған адам кейін ұтылады, ал еңбек еткен, мал соңында жүріп, тірлік қамын жасаған адам алға шығады деген ой жатыр. «Озар» дегені — өмірде жолы болып, тұрмысы түзеледі деген мағына.
Образдар мен теңеулер
«Асық» пен «доп» — ермек, уақытты бос өткізу, желөкпе көңілдің белгісі. «Азар», «тозар» сөздері — мұндай әрекеттің ақыры шаршау, кейін қалу екенін білдіреді. Ал «қой бағып, құйрық жеу» — қазақ тұрмысындағы береке мен адал еңбектің бейнесі. Қой өсірген адам ырысқа, қонақкәде мен мол дастарқанға жетеді деген түсінік бар. Мұнда «құйрық» — тоқшылықтың, еңбектің жемісінің символы.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті: уақытын тек ойын, телефон, бос қызыққа жұмсаған жас адам білім мен кәсіптен қалып қоюы мүмкін. Мысалы, студент күнін ойын-сауықпен өткізіп жүрсе, емтиханнан қиналады; ал уақытын оқуға, еңбекке бөлген студент кейін мақсатына тезірек жетеді.
Dop oınaǵan tozar.
Bárinen de qoı baǵyp,
Quıryq jegen ozar.