Аспанда тіреу жоқ,
Жерде белдеу жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: аспанды тіреп тұратын таяныш та, жерді байлап қоятын белдеу де жоқ. Ал астарлы мағынасы — дүниеде бәрі өз заңымен, өз қалпымен өмір сүреді, ештеңе мәңгі бекіп тұрмайды. Адам да өмірдің осы ақиқатын түсініп, шамасына қарай әрекет етуі керек. Яғни әр істің шегі бар, орынсыз қиялға берілмей, шындықты мойындау қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аспан» — шексіздік пен биіктік, ал «жер» — тіршілік пен тұрақтылықтың белгісі. «Тіреу» мен «белдеу» — ұстап тұратын, бекітетін нәрселердің бейнесі. Осы екі образ арқылы халық дүниенің табиғи тәртібін, адамның әлсіздігін және өмірдің өзгермелі екенін аңғартады. Мақал ойланбай сөйлеуден, шектен тыс сенуден сақтандырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға бос үмітке алданып, болмайтын нәрсеге сенбеуді ескертеді. Мысалы, біреу нақты жоспары да, дайындығы да жоқ бола тұра, «ертең бәрі өзі шешіледі» деп жүре берсе, осы мақал соған сай айтылады. Ол — шындықты көріп, алдын ала қамданып, ақылмен қадам бас деген ой.
Jerde beldeý joq.