Ашу бар жерде ақыл тұрмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ашуға ерік берген адам дұрыс ойлай алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, ашу жүрген жерде ақылдың орнын таппайтыны айтылады. Астарлы мағынасы — адам ашуланғанда сабырынан айрылып, асығыс шешім қабылдайды, кейін өкінетін сөз айтып не іс жасап қоюы мүмкін. Сондықтан кез келген жағдайда алдымен сабыр сақтап, ойды жинап алу керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ашу» — адамның ыза-кегі, қызбалығы. Ал «ақыл» — байыппен ойлау, дұрыс шешім табу қабілеті. «Тұрмайды» деген сөз ашу мен ақылдың бір жерде қатар тұра алмайтынын бейнелі түрде көрсетеді. Яғни ашу ақылды ысырып тастап, адамды басқаруға көшеді деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте өзекті. Мысалы, жұмыс орнында біреу дөрекі сөйлеп қалса, ашумен жауап беру жағдайды ушықтырады. Ал сәл тынышталып, мәселені ойланып шешсе, дау да, өкініш те азаяды. Сондықтан бұл сөз адамды сабырлы болуға, эмоцияға ермеуге тәрбиелейді.