Ас таңдасаң, аяғына қара,
Қыз таңдасаң, анасына қара.
Qyz tańdasań, anasyna qara.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам бір нәрсенің сапасын сыртқы көрінісіне ғана қарап емес, түп-төркініне, негізіне қарап бағалау керек деген ойды айтады. Ас таңдағанда оның дәміне ғана емес, пісіру шеберлігіне, тазалығына, пісуіне мән беру керек. Ал қыз таңдағанда оның тәрбиесі мен болмысы көбіне анасынан, отбасындағы өнегеден көрінеді. Яғни, адам мінезі мен тәрбиесі шыққан ортасынан танылатыны меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — өмірдегі кез келген таңдаудың бір белгісі. «Аяғына қара» дегені — тағамның соңғы күйі, сапасы, ұқыптылығы деген астарды білдіреді. «Қыз таңдасаң, анасына қара» деуі — қыздың тәрбиесі анадан басталатынын, ананың мінезі мен ұстанымы балаға даритынын көрсететін халықтық байқау. Бұл жерде қызды кемсіту емес, отбасы тәрбиесінің маңызын таныту бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қандай да бір адамды, маманды немесе істі бағалағанда тек бетіне емес, нәтижесіне және артындағы тәрбие мен тәжірибеге қарау керегін еске салады. Мысалы, жұмысқа адам аларда оның сөзіне ғана сенбей, бұрынғы іс-тәжірибесін, жауапкершілігін, тәртібін тексереді. Сол сияқты отбасы құндылығын сыйлайтын жастар жар таңдағанда да адамның өскен ортасына назар аударады.