Ас барында дос жоқ,
Ат барында той жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырт көзге қарапайым көрінгенмен, астарында өмір шындығы жатыр. Адамның қолында ас-дәулет, мүлік, қызық бола қалса, қасыңда жүретін «дос» көбейіп кетеді; ал сол игілік кеткенде, жалған жақынның шын беті ашылады. «Ат барында той жоқ» дегені де — мал-мүлікке, тірлік қамына алданып жүргенде думанның, еркін қызықтың болмайтынын білдіреді. Яғни байлық пен қызықтың тұрақсыз екенін, адамды сынайтынын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — молшылық, күнделікті ырыс, дастарқанның берекесі. «Дос» — пайда үшін жақындаған адам. «Ат» — дәулет, күш-қуат, еркіндік пен тірліктің белгісі. «Той» — қуаныш, қызық, береке. Бұл образдар арқылы мақал жалған достықтың да, өткінші байлықтың да баянсыз екенін бейнелейді. Халық «ас» пен «ат» сияқты қымбат ұғымдарды алып, адам мінезін сынап тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал әлеуметтік ортада, жұмыста, бизнесте жиі ұшырасады. Мысалы, адам табысы көбейгенде айналасына көп адам жиналып, несие, пайда немесе таныстық сұрайды; бірақ қиындық туса, солардың көбі көрінбей кетеді. Сондықтан мақал адамға шынайы досты тануды, байлыққа мастанбауды және сабырлы болуды үйретеді.
At barynda toı joq.