Арыстанды арыстандай жігіт алар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер жігіттің еңсесін, қайратын, батылдығын жоғары қояды. Тура мағынасында арыстанды тек арыстандай күшті, айбынды аң ғана алар деген ұғым бар. Астарлы мағынасы — аса қиын істі, қауіпті қарсыласты немесе ауыр жауапкершілікті жай адам емес, жүрегі мықты, намысы биік, ісіне берік азамат қана атқара алады. Яғни үлкен істің салмағы да, оны көтеретін адамның мінезі де соған сай болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арыстан» — күштің, ерліктің, айбынның символы. Ал «арыстандай жігіт» деген тіркес батыл, тайсалмайтын, қайсар, жігерлі ерді білдіреді. Халық осы теңеу арқылы ер адамның тек күшті болуы емес, рухы биік, жауапкершілігі зор болуы керектігін меңзейді. Арыстан мен жігіттің тең қойылуы — тең қарсылас, тең қабілет, тең қайрат ұғымын күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал күрделі іске батыл кірісетін, тәуекел мен табандылық қажет болғанда айтылады. Мысалы, әділетсіздікке қарсы шығып, әлсізді қорғаған жас азаматты көргенде: «Арыстанды арыстандай жігіт алар» деп, оның ер мінезін мақтауға болады. Бұл сөз адамды қорқыныштан емес, намыстан күш алуға үндейді.