Арыстан қартайса, тышқанның інін аңдыр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстандай айбатты аң қартайғанда бұрынғы күшінен айырылып, ұсақ нәрсеге де сақ қарап қалады, тіпті тышқанның інін аңдуға мәжбүр болады. Астарлы мағынасы — жастықта күшті, беделді, батыл болған адам қартайғанда әлсірейді, бұрын істеген ісін істей алмай қалады. Сондықтан адам күшке, дәулетке, шамаға сеніп мастанбауы керек, өйткені уақыт бәрін өзгертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы арыстан — қайрат, айбар, үстемдік пен күштің бейнесі. Тышқанның іні — болмашы, ұсақ іс, қарапайым тіршілік белгісі. Арыстанның ін аңдуы — ең күшті нәрсенің өзі әлсірегенде қарапайым нәрсеге тәуелді болатынын көрсететін әсерлі теңеу. Бұл өмірдің өткіншілігін, адамның да, биліктің де, күштің де мәңгі еместігін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды жастық шақ пен кәріліктің айырмасын, тәжірибе мен физикалық күштің шегі барын айту үшін қолданады. Мысалы, бұрын ауыр жұмыстың бәрін өзі істейтін адам жасы келгенде кейбір істі баласына не жастарға тапсырады. Сонда жұрт: «Арыстан қартайса, тышқанның інін аңдыр» деп, уақыттың адамға әсерін еске салады.