Алыс жол атты сынайды,
Ауыр жол ерді сынайды.
Aýyr jol erdi synaıdy.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ сапарда аттың төзімі, күш-қуаты, жүрісінің мықтылығы сыналады. Ал ауыр, қиын жол адамды, әсіресе ер жігітті сынайды. Астарлы мағынасы — кез келген істің шын бағасы қиындық үстінде білінеді. Жеңіл кезде бәрі оңай көрінеді, ал ауыр сәтте адамның сабыры, табандылығы, қайраты, жауапкершілігі анықталады. Яғни, ерлік те, мінез де, шыдам да сынақта көрінеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алыс жол» — өмірдің ұзақ, шаршататын, талай бөгеті бар кезеңдерінің бейнесі. «Ат» — төзім мен серіктестіктің символы, ал «ауыр жол» — адамның алдынан шығатын қиындық, ауыртпалық, тар соқпақ. «Ерді сынайды» дегені тек батылдықты емес, ішкі беріктікті, намысты, қайсарлықты білдіреді. Халық ат пен ерді қатар қою арқылы екеуінің де шын қасиеті сапарда, сын сағатта танылатынын көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінде де адамға қиындықтан қашпау, істі соңына дейін жеткізу керек екенін еске салады. Мысалы, студент емтиханға не маңызды жобаға дайындалғанда, көп еңбектеніп, қысымға төзсе, оның шын қабілеті сол кезде көрінеді. Яғни, қиындық адамды әлсіретпей, шыңдайды.