Алдамасаң базар жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — сауда жасайтын жерде алыс-беріс, есеп, бәсеке болады деген ұғым. Астарлы мағынасы — кей адамдар пайда табу үшін алдауға, арбауға бейім келеді; сондықтан базарда да, жалпы өмірде де сақ, сергек болу керек. Мақал адамды біреудің сөзіне соқыр сенбей, ақылмен әрекет етуге үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «базар» — тек сауда орны емес, өмірдің өзі сияқты күрделі орта. Ондағы әр қимылда есеп, әр сөзде салмақ бар. «Алдау» сөзі адамның ниеті таза болмаса, пайда үшін шындықтан тайып кететінін көрсетеді. Сондықтан мақал өмірдегі кез келген келісімде шындық пен сақтық қатар жүруі керек деген ойды білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал интернет-сатып алуда, жарнамада, несие алуда жиі еске түседі. Мысалы, біреу өте арзан телефонды көріп, тек уәдеге сеніп ақша жіберсе, кейін сапасыз тауар не мүлде жоқ затқа тап болуы мүмкін. Сондай сәтте «алдамасаң базар жоқ» деген сөз адамға ой салып, тексеріп, салыстырып, абай болуға шақырады.