Ақырап ақырып келеді,
қарлы боранын шақырып келеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалда Ақырап айының мінезі қатты, ызғарлы, суық желі мен бораны жиі болатыны астарланып айтылған. Тура мағынасы — күздің соңы мен қыстың басында ауа райы күрт бұзылып, боран соғуы мүмкін деген ескерту. Астарлы мағынасы — табиғаттың тосын мінезіне бейімделіп, сақ жүріп, алдын ала қамдану керек. Халық мұнда күздің соңғы айын жай ғана мезгіл емес, сынағы бар уақыт ретінде танытады.
Образдар мен теңеулер
«Ақырап ақырып келеді» деген тіркестегі «ақырып» сөзі адамның емес, желдің, боранның долы үнін елестетеді. Бұл — табиғаттың қаһарлы күйін жанды бейнемен көрсету. «Қарлы боранын шақырып келеді» дегені қыс жақындап, қар мен боранның ізі көрініп тұрғанын білдіреді. Мұнда ай мен ауа райы бір-бірімен байланысқан тірі сурет сияқты берілген.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал ауа райына немқұрайлы қарамауды еске салады. Мысалы, қазанның соңы не қарашаның басында жолға шыққан адам алыс сапарға шығудан бұрын көлігін тексеріп, жылы киім алып, боранға дайындалады. Яғни, бұл сөз уақыт пен табиғаттың тілін түсініп, сақтықпен әрекет етуге үйретеді.
qarly boranyn shaqyryp keledi.