Ақыл - адам көрігі,
Ақылдың сабыр - серігі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ақылдың адамды адам ететін ең басты көрік, сән екенін айтады. Тура мағынасында «көрік» — темірді қыздырып, өң беретін құрал. Сол сияқты ақыл да адамға өң, мән, салмақ береді. Астарлы мағынасы — ақылды кісі әр ісін ойланып істейді, асықпайды, сөзін де, қадамын да байыппен таңдайды. Ал ақылдың серігі сабыр болғандықтан, парасатты адам қиын сәтте ашуға ермей, төзіммен шешім қабылдайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көрік» сөзі адамның ішкі мәдениеті мен парасатын әдемілейтін күшті бейнелейді. Ақыл темірге жылу беріп, қалыпқа түсіретін оттай әсер етеді: адам мінезін түзеп, ойына бағыт береді. «Сабыр — серігі» деген тіркес ақылдың жалғыз жүрмейтінін білдіреді. Яғни ақыл толық болуы үшін оған ұстамдылық, шыдам, байып қосылуы керек. Сабырсыз ақыл кейде дұрыс жолдан жаңылуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, жұмыс, отбасылық өмірде өте орынды қолданылады. Мысалы, бір адам қызметте қиын жағдайға тап болса, ашуға берілмей, алдымен ойлап, сабыр сақтаса, дұрыс шешім табады. Сонда ақыл мен сабыр бірге әрекет еткен болады.
Aqyldyń sabyr - serigi.