Айлалы батыр алдырмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Айлалы батыр алдырмас деген сөздің тура мағынасы — айласы бар, ақылын орнымен қолдана білетін батырды ешкім оңай жеңе алмайды. Астарлы мағынасы — тек күш пен қайрат қана емес, ой, тапқырлық, сақтық та үлкен қорған. Адам қиын жағдайда сабыр сақтап, амалын тауып әрекет етсе, қарсыласын да, қиындықты да жеңе алады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «батыр» — тек соғыстағы ер емес, кез келген ісінде алғыр, қайсар адам бейнесі. «Айлалы» сөзі оның ақылды, есеппен қимылдайтын, жағдайды алдын ала болжайтын қасиетін білдіреді. «Алдырмас» — жауға да, дау-дамайға да, қиындыққа да берілмейді деген ойды күшейтеді. Яғни мақал батырлықты күшпен емес, парасатпен толықтырады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал тек соғысқа емес, өмірдің кез келген саласына қатысты қолданылады. Мысалы, емтиханға дайындалған оқушы жаттап қана қоймай, уақытты дұрыс бөліп, тапсырманың мәнін түсініп орындаса, ол да «айлалы батыр» сияқты нәтижеге жетеді. Мұнда мақсат — ақылмен әрекет етіп, қиындықты ұтымды жолмен жеңу.