Айбынды салтын ел бұзбас,
Адамдық антын ер бұзбас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: елдің айбынды, абыройлы салтын кез келген адам бұза алмайды, ал нағыз ер жігіт берген адамдық антына берік болады. Астарлы мағынасы: халықтың намысы, тәртібі, дәстүрі мықты болса, оны бұзу оңай емес; ал шын азамат уәдесіне, сөзіне, ар-ожданына қиянат жасамайды. Мұнда елдік пен жеке кісілік бір-бірімен байланысып жатыр: елді сақтайтын да, адамды биік ұстайтын да — адалдық.
Образдар мен теңеулер
«Айбынды салт» дегені — халықтың қадірлі жолы, жөн-жоралғысы, рухы жоғары дәстүрі. «Ел бұзбас» деу арқылы сол салттың беріктігі, тұтастығы аңғарылады. «Адамдық ант» — жай уәде емес, арға байланған серт. «Ер бұзбас» — ер азаматтың сөзіне жауапты, мінезі тиянақты, намысы таза болуын білдіреді. Яғни мұнда салт — елдің тірегі, ант — адамның тірегі ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні уәдеге беріктік пен қоғамдық жауапкершілікті еске салады. Мысалы, басшы қызметкерге мерзімінде жалақы төлейміз деп уәде берсе, оны орындауы керек; ал қызметкер де өз міндетін адал атқаруға тиіс. Сонда ғана сенім сақталып, ортада сыйластық пен тұрақтылық орнайды.
Adamdyq antyn er buzbas.