Ағасына қарай інісі,
Апасына қарай сіңлісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал үлкеннің мінезі мен тәрбиесі кішіге тікелей әсер ететінін білдіреді. Ағасы қандай болса, інісі де соған ұқсап өседі; апасы қандай өнеге көрсетсе, сіңлісі де сол жолды қабылдайды. Яғни, отбасы ішіндегі үлкендердің сөзі, ісі, жүріс-тұрысы кішіге үлгі болады. Мақалдың астарында «кішіге талап қоймас бұрын, өзің өнеге бол» деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аға» мен «апа» — тек туыстық атау емес, тәрбие беруші, бағыт көрсетуші тұлғалар. «Іні» мен «сіңлі» — өсіп келе жатқан жас буынның бейнесі. Мақал үлкен мен кішінің арасындағы табиғи байланысты көрсетеді: бала көргенін істейді, естігенін қайталайды. Сондықтан бұл сөз отбасы ішіндегі жауапкершілікті де аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал әсіресе отбасылық тәрбие, мектеп пен қоғамдағы үлгі мәселесінде жиі айтылады. Мысалы, үйдегі ағасы кітап оқып, жауапкершілік танытса, інісі де соған еліктейді; ал апасы сыпайы, еңбекқор болса, сіңлісі де сондай болуға ұмтылады. Бұл мақал үлкендердің мінезі кішіге бағыт беретінін еске салады.
Apasyna qaraı sińlisi.