Ат өлсе, сауыры мұра.
At ólse, saýyry mura.
Мақалдың мағынасы:
Ескерту: Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Нақты мағынасын өздеріңіз тексеріп, қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіздер.
Мақал "Аға өлсе, жеңге мұра, ат өлсе, сауыры мұра" дегенді білдіреді. Мұндағы мағына, адамның өмірінде отбасы мен қоғамда орын алатын жауапкершіліктер мен мұралар туралы.
Бірінші бөлім "Аға өлсе, жеңге мұра" дегенде, ағаның (ұлдың) қайтыс болуы жағдайында, оның әйелі (жеңгесі) ол адамнан қалған мұра мен жауапкершілікті иеленеді. Яғни, отбасы мүшелері арасында жүрек жарасы мен қиындықтарға байланысты, жанұяның берік болуы, әйелдің рөліне аса мән беріледі.
Екінші бөлім "Ат өлсе, сауыры мұра" дегенде, ат - қазақ қоғамында маңызды рөл атқаратын жануар. Аттың өлімі, оның иесіне (көшпенді өмір сүрген халықта) ауыр соққы болып табылады, және аттардың сауыры (құйрығы) сол аттың символикалық мәні болып, егер ат жоғалса, сол аттың киесі мен рухы оның иесіне берілетіні айтылып отыр.
Барлық бөліктерінде адам мен малдың мұрагерлік, жауапкершілік, отбасының маңыздылығы атап көрсетілген. Мақал, қазақ мәдениетінде отбасы мен қоғамдағы рөлдерді, өткерілетін мұраларды көрсету үшін қолданылады.
#Отбасы туралы