Адамзат бүгін адам, ертең топырақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмірі өткінші екенін ескертеді: бүгін тірі, саналы, күш-қайраты бар адам ертең-ақ топыраққа айналуы мүмкін. Тура мағынасында да, астарлы мағынасында да ол — пенденің фәни дүниедегі уақытша ғұмырын, ажалдың ақиқатын білдіреді. Сондықтан адам өмірді босқа өткізбеуі, ар-ұятты сақтап, жақсылық жасап, із қалдыруы керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «адамзат» сөзі бүкіл адам баласын қамтиды, яғни бұл жеке бір кісіге емес, жалпы пендеге арналған ескерту. «Бүгін адам» — тіршіліктің, қуаттың, мүмкіндіктің белгісі. «Ертең топырақ» — өлімнің, жоқ болудың емес, жер қойнына қайтудың бейнесі. Топырақ сөзі қазақ танымында адам жаратылысының қайдан шыққанын және қайда қайтатынын меңзейді. Осы арқылы мақал кісіні тәкаппарлықтан сақтандырып, кішіпейілділікке шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамға уақыттың қадірін білу, денсаулыққа мән беру, өз ісін адал атқару керек екенін ұқтырады. Мысалы, бір адам өмірін тек пайда қуып, реніш пен кекпен өткізсе, бұл мақал соған ой салып: «өмір қысқа, бүгінгі күніңді жақсы іске жұмса» деген сабақ береді.