Адамның көңілі бір атым насыбайдан қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның көңілі кейде өте ұсақ, болмашы нәрседен-ақ суып қалатынын білдіреді. Тура мағынасында — бір атым насыбайдың өзі аз ғана зат, бірақ сол сияқты шағын әрекет, орынсыз сөз не елемеу адамның ішкі сезіміне қатты әсер етуі мүмкін. Астарлы мағынасы — адаммен қарым-қатынаста абай болу керек, себебі көңіл — нәзік нәрсе, оны бір сәтте ренжітіп алу оңай.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бір атым насыбай» — мардымсыз, ұсақ себептің бейнесі. Халық осы арқылы көңілдің шірнеуін, адам жанының сезімталдығын дәл көрсетеді. Насыбайдың аз ғана мөлшерінің өзі мысал ретінде алынуы — реніштің себебі үлкен болмауы мүмкін екенін, бірақ оның салдары ауыр болатынын аңғартады. Яғни, сөздің салмағы заттың көлеміне емес, адамның қабылдауына байланысты.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды біреудің қысқа қайырылған жауабы, елеусіз қалдыруы не дөрекі сөзі адамға қатты тигенде қолдануға болады. Мысалы, қызметкердің еңбегін бастық бір ауыз «жарайсың» деп те мойындамаса, оның көңілі түсіп қалуы мүмкін. Сондықтан адамдар бір-бірімен сөйлескенде ілтипат көрсетіп, артық сөзден сақ болғаны дұрыс.