Адамды адамгершілікке сүйрейтін - ақыл,
Адамды жамандыққа ұрындыратын - ашу.
Adamdy jamandyqqa uryndyratyn - ashý.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның дұрыс жол таңдауында ең басты екі күшті көрсетеді: ақыл мен ашу. Ақыл адамды сабырға, ойлануға, әділ шешім қабылдауға жетелейді. Ал ашу адамды тежемей, асығыстыққа, қате қадамға, тіпті жамандыққа итермелейді. Яғни, адам мінезінің салмағы оның оймен іс қылу-қылмауынан көрінеді. Астарлы мағынасы — жақсы адам болу үшін сезімге ермей, ақылға жүгіну керек деген өнеге.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «сүйрейтін» және «ұрындыратын» деген сөздер адамның ішкі күйін қозғалыс сияқты бейнелейді. Ақыл адамды жоғары көтеріп, ізгілікке бастап бара жатқан күш іспетті. Ал ашу адамды шұңқырға құлатып жіберетін қауіпті серпін ретінде берілген. Бұл образдар ақылдың — жол көрсетуші, ашудың — тұсау салушы қасиетін айқындайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген жанжал, жұмыс не отбасы мәселесінде өте орынды. Мысалы, әлеуметтік желіде біреу ренжітетін сөз жазса, ашуға еріп жауап қайтару жанжалды ушықтырады. Ал сабыр сақтап, ақылмен жауап беру мәселені мәдени түрде шешуге көмектеседі.