Адам - тастай берік, гүлдей - нәзік.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Адам - тастай берік, гүлдей - нәзік» деген мақал адам табиғатының екі қырын көрсетеді. Бір жағынан, адам қиындыққа төтеп беретін, сабыр сақтайтын, қайратты бола алатын берік жаратылыс. Екінші жағынан, оның жүрегі сезімтал, көңілі жараланғыш, мейірім мен қамқорлықты қажет ететін нәзік жан. Сондықтан бұл сөз адамды тек күшті не әлсіз деп біржақты бағалама, оның ішкі әлемін де түсін деген ой айтады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тас» — мықтылықтың, беріктіктің белгісі. Тас сынбайтын, берік, табанды нәрсе ретінде адамның төзімі мен қайсарлығын білдіреді. Ал «гүл» — әсемдік, нәзіктік, солғын сезім мен күтімді қажет ететін жанның символы. Гүл қалай суарылмаса солады, адам да жылы сөз бен сыйластықтан қуат алады. Осы екі образ арқылы халық адам болмысының күрделілігін көркем жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әсіресе отбасында, жұмыста, достық қатынаста жиі еске алынады. Мысалы, ауыр сынаққа тап болған әріптеске қатал сөйлеудің орнына, оған түсіністік танытып, қолдау көрсеткен дұрыс. Себебі адам сырттай мықты көрінгенімен, іштей сезімтал болуы мүмкін. Бұл мақал сол нәзіктікті ұмытпай, әр адамға құрметпен қарауға үйретеді.