Адам қырықта - қылау, елуде - елік.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өмірінің әр кезеңін салыстырып, жастың өзіне тән мінезі мен қуаты болатынын білдіреді. «Қырықта қылау» дегені — қырық жасқа келгенде адамның бойында әлі де қайрат, жігер, әрекет бар, бірақ жастықтың алғашқы екпіні біртіндеп бәсеңдей бастайды деген ишара. Ал «елуде елік» — елу жаста адам бұрынғыдай албырт емес, бірақ епті, байсалды, жүрісі жеңіл, ойы орныққан күйге келеді деген астар. Яғни, мақал адамды жасына қарай бағалап, өмірдің әр белесін табиғи қабылдауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қылау» — ұсақ із, әлсіз белгі, қарттықтың алғашқы нышаны сияқты. Ал «елік» — жеңіл, сергек, ширақ жануардың бейнесі. Елікке теңеу арқылы елу жастағы адамның бойындағы сергектік, жинақылық, сақтық пен шапшаң ойлау қасиеті көрсетіледі. Халық осылайша жас пен кемелдікті бір-біріне қарсы қоймай, олардың өзіндік сәні барын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жастың мәнін де, орта жастың қадірін де түсіндіру үшін айтылады. Мысалы, 50 жастағы адам жаңа кәсіп бастап, тәжірибесін пайдаланып табысқа жетсе, «елуде елік» деп, оның әлі де сергек әрі іскер екенін бағалауға болады. Бұл сөз адамды жасына қарап шектемеуге үйретеді.