Адам баласы ит жанды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам баласының төзімді, шыдамды, қиындыққа көнбіс келетінін білдіреді. Тура мағынасында айтқанда, ит ұзақ өмір сүріп, ауыр жағдайға да тез бейімделеді деген ұғымға жақын. Астарлы мағынасы — адам да өмірдің тауқыметін, жоқшылықты, ауыр еңбекті, сынақты көтере алады. Бірақ мұнда «ит жанды» сөзі кемсіту үшін емес, адамның қайсарлығын, тіршілікке бейімделгіштігін таныту үшін айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ит» бейнесі халық түсінігінде төзім, шыдам, ширақтық ұғымдарымен байланысады. Ит кез келген ортаға үйренісіп кететін, аштыққа да, суыққа да шыдайтын жануар ретінде алынған. Сол арқылы адам өміріндегі қиын кезеңдер мен сабырдың маңызы көрінеді. Яғни бұл теңеу адамның әлсіздігін емес, қайта мықтылығын, өмірмен арпалыса жүріп алға ұмтылуын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ауыр жұмыс істеп жүрген, қиындыққа мойымайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам күндіз жұмыс істеп, кешке оқып, отбасының қамын да қатар ойласа, жұрт: «Адам баласы ит жанды ғой, бәріне шыдайды» деп оның төзімін бағалайды. Бұл сөз адамға сабыр сақтап, қиындықты еңсеруге жігер береді.