Хайуанаттар әлемі туралы — 9-бет 383
Сұрыптау:
Тікен өскен жерге тікенек шығады,
Гүл өскен жерге гүл шығады.
Гүл өскен жерге гүл шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өскен ортасы мен көрген тәрбиесінің мінезіне, болмысына тікелей әсер ететінін…
Тістейтін жылқы тісін көрсетпейді.
Негізгі мағынасы Тістеуге бейім жылқы алдын ала ырсиып, ескерту жасамайды: жақындағаныңды күтіп тұрып, кенеттен қабады…
Той қызығы - көкпар.
Негізгі мағынасы Тойдың ең қызықты, ең көп жұрт жиналатын сәті — көкпар дейді. Ертеде үлкен тойлар мен астарда ат…
Толмасқа құйма, тоймасқа берме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға орынсыз жұмсаудың, еңбегі мен қадірін білмейтін жанға бере салудың пайдасыз екенін…
Төрт түліктің төресі - түйе.
Негізгі мағынасы «Төрт түліктің төресі - түйе» деген мақал түйенің қазақ өміріндегі орны ерекше екенін білдіреді. Тура…
Күнде бір мақал
«Хайуанаттар әлемі туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Түйе алпыс күн аштыққа,
Отыз күн шөлдікке шыдайды.
Отыз күн шөлдікке шыдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал түйенің төзімділігін мысал етіп, шыдам мен сабырдың қадірін көрсетеді. Тура мағынасында түйе…
Түйе анасы бірден ,
Қой анасы бестен ,
Өсейін десе астаң -кестең.
Қой анасы бестен ,
Өсейін десе астаң -кестең.
Негізгі мағынасы Бұл мақал төлдің, яғни жас малдың өмірі мен өсуінің өз заңдылығы барын білдіреді. Түйе ботасын көбіне…
Түйе атасы - нар,
Ағаш атасы - шынар.
Ағаш атасы - шынар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр заттың, әр нәрсенің өзіне лайық ең биік, ең мықты, ең көрнекті түрі болатынын білдіреді…
Түйе- байлық,
Қой - мырзалық,
Жылқы - сәндік,
Ешкі - жеңілдік ,
Сиыр - ақтық,
Шаруаның бәрі бес,
Диқаншылық оған ес.
Қой - мырзалық,
Жылқы - сәндік,
Ешкі - жеңілдік ,
Сиыр - ақтық,
Шаруаның бәрі бес,
Диқаншылық оған ес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда төрт түліктің әрқайсысы шаруашылықтағы өз орнымен бағаланады. Түйе — көшпелі тіршіліктегі…
Түйе - батыр,
Шөл даладан өткенде.
Жігіт - батыр,
Еліне жау жеткенде.
Шөл даладан өткенде.
Жігіт - батыр,
Еліне жау жеткенде.
Негізгі мағынасы Түйенің батырлығы шөл даланы кесіп өткенде көрінеді: судан, жайылымнан алыс, ыстықта ұзақ жол жүру…
Түйеге - дақ, жылқыға - пышақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: түйені дақ басса да, оған аса үлкен зақым келмейді; ал жылқыға пышақ тисе…
Түйеге мінген қазақ
Төрт ауыз өлең біледі.
Төрт ауыз өлең біледі.
Негізгі мағынасы Түйе үстінде шайқалып келе жатқан қарапайым жолаушының өзі де бірнеше шумақ өлеңді жатқа біледі деген…
Түйе - дала кемесі.
Негізгі мағынасы «Түйе - дала кемесі» деген мақалдың тура мағынасы — түйе шөлейт пен кең далада жүк тасуға, ұзақ жол…
Түйе деген жануар,
Түзде жүрсе семірер.
Тіздеп қойса аяғын,
Тұзға қарай емінер.
Түзде жүрсе семірер.
Тіздеп қойса аяғын,
Тұзға қарай емінер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал түйенің мінезі арқылы адамның бір қасиетін тұспалдайды: табиғатында керексіз не пайдасыз…
Түйеде - жампоз,
Жылқыда - тұлпар,
Сиырда - тынжы,
Қойда құтпан асыл.
Жылқыда - тұлпар,
Сиырда - тынжы,
Қойда құтпан асыл.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр түліктің ішіндегі ең таңдаулысын, ең мықтысын, ең бағалысын дәріптейді. Тура мағынасында…
Түйеден зор - піл.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — түйеден де ірі, күштірек аң бар, ол — піл. Астарлы мағынасы — кез келген…
Түйе жайылса, шөлге қарай шығады,
Жатарда сорға қарай.
Жатарда сорға қарай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал түйенің табиғи мінезін мысал етіп, әр нәрсенің өз болмысына сай әрекет ететінін білдіреді…
Түйе жаман, тоқтамайды,
Өзімнің арбам жақсы, оттамайды.
Өзімнің арбам жақсы, оттамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе жаман болса, арба ілгері жүрмей, жолда көп бөгеледі; ал өз арбасын…
Түйе жаманы - күрт,
Шөп жаманы - керт.
Шөп жаманы - керт.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай ұсақ көрінетін кемшіліктің өзінен үлкен зиян тууы мүмкін екенін аңғартады. Түйенің…
Түйе - көштің көлігі, қойдың серігі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал түйенің көшпелі өмірдегі аса маңызды мал екенін білдіреді. Тура мағынасында, түйе — жүк…
Түйе - көштің көркі,
Жылқы - жетекші,
Қой - береке.
Жылқы - жетекші,
Қой - береке.
Негізгі мағынасы Бұл мақал төрт түліктің әрқайсысының шаруашылықтағы орнын көрсетеді. Түйе көш кезінде сән мен…
Түйе күндіз жайылады,
Түнде күйіс қайырады.
Түнде күйіс қайырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал түйенің табиғи тіршілігі арқылы адамға ой салады: әр нәрсенің өз уақыты, өз тәртібі бар…
Түйе қартайғанда көшегіне ереді.
Негізгі мағынасы Түйе қартайғанда көшегіне ереді деген мақал адамның да жасына, күш-қуатына қарай мінезі мен икемі…
Түйелі қойшы - тұрған қойшы,
Төбесінен ұрған қойшы.
Төбесінен ұрған қойшы.
Негізгі мағынасы Түйелі қойшы — тұрған қойшы, төбесінен ұрған қойшы дейді: түйеге мінген қойшы биіктен бәрін көреді…
Түйе майы - түгел май,
Шұбатын кертіп іш.
Шұбатын кертіп іш.
Негізгі мағынасы Бұл мақал түйенің сүтінен ұйытылған шұбаттың да, одан алынатын майдың да қадірі зор екенін білдіреді…
Түйе мінгеннің төбесі биік.
Негізгі мағынасы Түйе мінген адамның бойы да, отырған орны да биіктеп көрінеді. Мақалдың тура мағынасы — түйеге мінген…
Түйе мініп қойға барма,
Жөндеп баға алмайсың.
Бие мініп тойға барма,
Көкпарға шаба алмайсың.
Жөндеп баға алмайсың.
Бие мініп тойға барма,
Көкпарға шаба алмайсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр істің өз реті, өз лайығы бар екенін айтады. Түйемен қойға барсаң да, бимен тойға барсаң…
Түйенің артқаны - алтын, жегені - тікен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал түйенің тіршілігіндегі ауыртпалықты және соған қарамастан пайдасын көп ететін қасиетін…
Түйенің пірі - Ойсылқара.
Негізгі мағынасы «Түйенің пірі - Ойсылқара» деген мақал түйені ерекше қадірлейтін, оны киелі санайтын халық түсінігін…
Түйенің сүйген шөбі - жантақ.
Тиіннің сүйген асы - жаңғақ.
Тиіннің сүйген асы - жаңғақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр тіршіліктің өз несібесі, өзіне лайық азығы болатынын білдіреді. Түйе үшін жантақ — әрі…
Түйенің танығаны - жапырақ.
Негізгі мағынасы «Түйенің танығаны - жапырақ» деген мақал әркімнің өз болмысына, өресі мен әдетіне сай нәрсені ғана…
Түйесіз көш сәнсіз.
Негізгі мағынасы Түйесіз көш сәнсіз деген мақалдың тура мағынасы — көшіп-қону кезінде түйе болмаса, көштің көркі де…
Түйесі кетеген, ешкісі өреген.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы: түйесі кете беретін, ешкісі өріске ұзап кететін шаруа. «Кетеген» — бір орында…
Түйе сойсаң, сорпа май,
Жылқы сойсаң, етке май.
Жылқы сойсаң, етке май.
Негізгі мағынасы Бұл мақал малдың әрқайсысының өз қасиеті бар екенін көрсетеді. Түйе сойсаң, оның сорпасы майлы, нәрлі…
Түйе тайғақ келеді,
Табанынан мөр кетсе.
Кәрі тайғақ келеді,
Екі көзден нұр кетсе.
Табанынан мөр кетсе.
Кәрі тайғақ келеді,
Екі көзден нұр кетсе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның да, малдың да әлсіреп, әлді күнінен айрылатын шағын салыстырып айтады. Түйе тайғақ…
Түйе торы болмас,
Сиыр шабдар болмас.
Сиыр шабдар болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе ешқашан торы түске, сиыр шабдар түске енбейді. Астарлы мағынасы — әр…
Түйе - түлік басы.
Негізгі мағынасы «Түйе - түлік басы» деген мақал түйенің төрт түліктің ішіндегі ең ірісі, ең төзімдісі әрі ең қадірлісі…
Түйе - түлік төресі.
Негізгі мағынасы «Түйе - түлік төресі» деген мақал түйенің төрт түліктің ішінде ерекше орны барын білдіреді. Тура…
Түйе үлкен болса да, өз жолына шөгеді.
Негізгі мағынасы Түйе ірі, күшті мал болса да, өзіне таныс жолда ғана шөгеді. Мақалдың тура мағынасы — үлкен түйе де…
Түйешіге жолықсаң,
Өркеші биік тайлағын айтар.
Өркеші биік тайлағын айтар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — түйешіге кезіксең, ол өз тайлағының өркеші биік, күтімі жақсы екенін…