Еңбек, кәсіп туралы 1060
Еңбек туралы мақал-мәтелдер еңбекқорлықты дәріптеп, табандылық пен адал маңдай тердің қадірін ұқтырады.
1060
Мақал-мәтел
241.1K
Қаралым
227
Орташа
Сұрыптау:
Бай баласы жатық, малшысы қодаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байдың баласы өмірдің ауыртпалығын көп көрмей, жұмсақ, ерке, сөзі мен жүрісі бірқалыпты ө...
Арбаның жүгі өгізге түсер.
**Негізгі мағынасы** «Арбаның жүгі өгізге түсер» деген мақалдың тура мағынасы — арбаны сүйрейтін күш өгіз болғандықтан,...
От алып, ораққа түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсе отқа тигенде, бірден жануға, күйіп-бітуге бейім болады; ал ор...
Жүріп шаршаған тұрып тынығады,
Тұрып шаршаған отырып тынығады,
Отырып шаршаған қалай тынығады?
Тұрып шаршаған отырып тынығады,
Отырып шаршаған қалай тынығады?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның еңбегі мен тіршілік қалпы біркелкі болмайтынын, әр істің өз шаршатуы барын білдір...
Қошқардың жайын қой баққан біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қойды баққан адам ғана қошқардың мінезін, қимылын, пайдасын жақсы біле...
Ұрлықпен келген ет ұзақ қайнайды.
**Негізгі мағынасы** Ұрлықпен келген нәрсенің берекесі болмайды, ол адамға опа бермейді. Бұл мақалдың тура мағынасы — ұр...
Бие көп болса, құлын көп.
**Негізгі мағынасы** Бие көп болса, құлын көп деген мақалдың тура мағынасы — егер үйірде бие саны мол болса, одан туатын...
Ерді қорласаң, састырар,
Асты қорласаң, құстырар.
Асты қорласаң, құстырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның да, астың да қадірін түсінуді ескертеді. «Ерді қорласаң, састырар» дегені — намыс...
Аттылы ақысын жауға жібермейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты бар, мінуге жарайтын серігі бар адам өз еңбегінің, ақысының зая кет...
Егінші еселеп,
Кеусенші кеселеп алады.
Кеусенші кеселеп алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егін салған адам еңбегінің жемісін молынан көреді, ал кеусенші дайын ө...
Бәрің бірдей қойшы болсаң, құл боларсың,
Бәрің бірдей тойшы болсаң, қу боларсың.
Бәрің бірдей тойшы болсаң, қу боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бәрі бір ғана істі қуалай берсе, елдің тұрмысы теңгерімсіз болады. Аст...
Бұлақ суын теңізге сүйрейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бұлақтың суы өздігінен ағып, ақырында теңізге барып құяды. Астарлы мағы...
Жетпес жарлылық - басқа қорлық.
**Негізгі мағынасы** «Жетпес жарлылық - басқа қорлық» деген мақалдың тура мағынасы — адамда күнкөріске жететін несібе,...
Малдың бір ұшы білекте,
Бір ұшы жүректе.
Бір ұшы жүректе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мал бағудың жай ғана тұрмыстық іс емес, үлкен жауапкершілік екенін білдіреді. «Білекте»...
Астық жоқ жылы тіленші қыстайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: астық шықпаған, егін болмай қалған жылы кедей-кепшіктің хәлі өте ауырл...
Ең көп оқылған
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жер - таусылмайтын қазына.
**Негізгі мағынасы** «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, он...
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Сен салар да, мен салар,
Атқа жемді кім салар?
Атқа жемді кім салар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: «сен де салмайсың, мен де салмаймын» дегендей, атқа жемді ешкім салмай...
«Еңбек туралы» мақал-мәтелдер — қазақтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымында еңбектің орнын айқындайтын даналық сөздер. Бұл топтамада адал еңбек, маңдай тер, кәсіп, шеберлік, тәртіп пен жауапкершілік секілді ұғымдар қысқа да нұсқа нақыл арқылы беріледі.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.
Мұндай мақал-мәтелдер адамды еріншектікке қарсы тұрып, табандылыққа, үнемшілдікке және нәтиже үшін әрекет етуге үндейді. Оқуға, жұмысқа, шаруашылыққа қатысты мәнді ойлар арқылы ұрпақты еңбекқорлыққа тәрбиелеп, жетістікке жетудің жолы еңбекте екенін еске салады.