Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
347.6K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Ала қойда кінә жоқ, жүні болмаса.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ала қойдың өзінде мін жоқ, егер жүнсіз болса, оның кемшілігі емес. Аст...
Есек қодығымен, шеңгел собығымен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің өзіне лайық жұбы, сыңары болатынын білдіреді. Тура мағынасында есектің төлі...
Ақылы аузында, көзі төбесінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай ақылды болып көрінгенімен, шын мәнінде орынсыз сөйлеп, өз-өзін тым жоғары қоятын...
Жапалаққа күннен түн жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жапалақ түнде белсенді болып, қараңғыда өзін еркін сезінеді, ал күндіз...
Керді мінбегенде жерді мінемін бе?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер кердей мініс малы жоқ болса, жерді міне алмайтыныңды айту. Астарл...
Қарғаның құдасы көп,
Түлкінің жолдасы көп.
Түлкінің жолдасы көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай ғана емес, астарлап айтқанда, айлакер, қу, пайдасын күйттеген адамның жанында да...
Естімеген елде көп,
Есек мінген сарт та көп.
Есек мінген сарт та көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — белгілі бір елде, аймақта көп нәрсе кездесуі мүмкін, тіпті қарапайым н...
Аттыға тай мінсе де жарасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты бар адамға тай міну де жарасады, яғни ол үшін тайға міну айып емес....
Шабысты шабысы қалса да, қырындайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бұрынғы қарқыны, күші немесе беделі кемісе де, өз мінезінен, дағдысынан немесе ә...
Жалғыз шапқан ат жүйрік.
**Негізгі мағынасы** Жалғыз шапқан аттың жүйрік болуы — кейде жеке адамның өз күшіне сеніп, бөгетсіз, кедергісіз әрекет...
Түйені жардан құлатқан - бір үзім шөп.
**Негізгі мағынасы** Түйені жардан құлатқан – бір үзім шөп деген мақал азғантай нәрсенің де үлкен апатқа себеп болатыны...
Еңбексіз іс бітпейді,
Еріншектің қолы жетпейді.
Еріншектің қолы жетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбектенбейінше іс алға баспайтынын білдіреді. Адам қандай мақсат қойса да, оған жетудің...
Жын ұрғаннан жұқана қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жақын, өйткені «жын ұрған» дегені — есінен танған, берекесі кеткен...
Соқыр тауыққа бәрі бидай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көз көрмейтін тауыққа төгілген бидайдың бәрі бірдей көрінеді, сондықтан...
Жетесізге сөз өтпейді.
**Негізгі мағынасы** «Жетесізге сөз өтпейді» деген мақал ақылсыз, түсінгісі келмейтін, өз дегенінен қайтпайтын адамға қ...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.