Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
162.2K
Қаралым
193
Орташа
Сұрыптау:
Жау сырыңды алса, қырыңды алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жау сенің сырыңды, яғни әлсіз тұсыңды, ішкі жоспарыңды немесе құпияңды...
Улы жыланның терісі жұмсақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — улы жыланның терісі сыртынан жұмсақ, жылтыр, қолға жағымды болып көрін...
Ала қарғада алашағың жүрсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ала түсті қарғаның бойында «алашағың» жүрсін, яғни өз сырың, өз несібе...
Алыстан үрген ит қаппас,
Төбеге төменнен су ақпас.
Төбеге төменнен су ақпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алыста тұрған иттің үргені қауіп төндірмейді, ал төбенің басына төменне...
Тілін тісіне жаниды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзін іштей тежеп, ашуын сыртқа шығармай, сабыр сақтайтынын білдіреді. Тура мағын...
Қасқыр қорыққан төбеттен қаншық қорықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдан именген төбет әлсіреп, өз күшін көрсете алмай қалады, сондықт...
Ауылға жақындағанда ит озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ауылға таяғанда иттің алға жүгіріп, қонаққа үріп не қарсы шығып шығуы....
Ит алған түлкіде сын болмас.
**Негізгі мағынасы** «Ит алған түлкіде сын болмас» деген мақалдың тура мағынасы — иттен қашып, үркіп өлген немесе қолға...
Қалыңға құсың түспесін,
Жаманға ісің түспесін.
Жаманға ісің түспесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сақ болуға, жаман ортадан, теріс пиғылды кісіден аулақ жүруге үндейді. Тура мағына...
Қараңғыда қарсақтың ізінен жаңылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қараңғы түнде қарсақтың ізі көзге анық түспесе де, тәжірибелі жан оның...
Аттылы ақысын жауға жібермейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аты бар, мінуге жарайтын серігі бар адам өз еңбегінің, ақысының зая кет...
Ұры кеппе, қау бөрік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры келмесін, қастандық жасамасын деген сақтандыру сөзі. Астарлы мағын...
Өлім - кезек, дау - қонақ.
**Негізгі мағынасы** «Өлім - кезек, дау - қонақ» мақалында өмірдің заңдылығы мен жанжалдың өткіншілігі айтылады. Тура м...
Онсыз да шығайын деп тұрған көз еді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің не адамның жағдайы әуелден-ақ әлсіз, сын көтермейтін күйде тұрғанын білдіред...
Тұрымтай көз тұндырады,
Қараша қазан қайнатады.
Қараша қазан қайнатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тұрымтайдай кішкентай құс көзге көп түседі, ал қараша айы қазан-қазан қ...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
Қазан аузы жоғары , қармақ суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қазанның аузы жоғары қарап тұрады, ал қармақ су ішінде болады. Астарлы...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.