Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
207K
Қаралым
246
Орташа
Сұрыптау:
Шөп те басынан қурайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шөп алдымен басынан бастап қурайды, яғни солаудың, тозудың белгісі ең ә...
Көлдің құты кетсе,
Көкқұтан бір жыл бұрын кетеді.
Көкқұтан бір жыл бұрын кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттағы тепе-теңдік бұзылса, ондағы тіршілік иелері де алдымен сезіп, ерте қимылдайты...
Оқпанды жерге егін салма,
Жанжалды жерге жақын қонба.
Жанжалды жерге жақын қонба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға орын таңдауда, іс бастау мен тіршілік құруда сақ болуды ескертеді. Тура мағынасынд...
Ақбөкен көп жортпа,
Алдыңда қазулы ор бар.
Алдыңда қазулы ор бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз асығыстықтан, шектен тыс еркінсуден сақтандырады. Ақбөкеннің көп жорта бер...
Уәде күпті.
**Негізгі мағынасы** «Уәде күпті» деген мақал уәдеге күмәнмен қарау керек екенін білдіреді. Яғни біреудің айтқан сөзіне...
Ит аулақта доңыз төбеге шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит жоқ, қожайын көзінен таса жерде доңыз төбеге шығып кетеді. Астарлы...
Өлімнің егізінен сақта.
**Негізгі мағынасы** «Өлімнің егізінен сақта» деген мақалдың тура мағынасы — адамды өлімге жеткізетін қос қауіптен, қат...
Бөрік тастап бөріден құтыла алмассың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: басыңдағы бөрікті шешіп тастау арқылы бөріден құтылу мүмкін емес. Астар...
Қоянның қарасын көріп, қалжасынан түңіл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы белгіден-ақ сақ болуға шақырады. Яғни бір нәрсенің не бір адамның түрі, ны...
Жауды аяған жаралы.
**Негізгі мағынасы** «Жауды аяған жаралы» деген мақалдың тура мағынасы — жауға босаңсып қарасаң, өзің де зардап шегесің....
Тозған қазды топтанған қарға жем етер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әлсіреген, тозығы жеткен қазды үйір болып жиналған қарғалар оңай олжа е...
Жапалақ көрсең атып ал,
Жаманнан басыңды сатып ал.
Жаманнан басыңды сатып ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жапалақ құсын көрсең, дереу атып түсір, ал жаман адамнан басыңды аман...
Жалаңқия жартаста ешкі жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай өте қауіпті, оп-оңай құлайтын, тірек жоқ жерде де біреу жүріп кете алатынын меңзе...
Ел жатпай ит тынбас.
**Негізгі мағынасы** «Ел жатпай ит тынбас» деген мақалдың тура мағынасы — ел ұйықтамайынша, ит те тынышталмайды. Астарл...
Ит - адамның құлағы.
**Негізгі мағынасы** Ит – адамның сенімді серігі, күзетшісі, сақшысы деген ойды білдіреді. Тура мағынада ит үйді бағып,...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.