Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
207K
Қаралым
246
Орташа
Сұрыптау:
Жер құлағы жетеу.
**Негізгі мағынасы** «Жер құлағы жетеу» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, ол астарлы түрде айтылады. Мағынасы: жерде, е...
Жан аяр жау жеңе алмас,
Еріншек егін еге алмас.
Еріншек егін еге алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі — жаудан қорқып, жанын ғана ойлаған адам қиындыққа төтеп...
Аштың ақылы тамағында,
Жаяудың ақылы табанында.
Жаяудың ақылы табанында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойы мен шешімі оның жағдайына, мұқтажына тікелей байланысты екенін білдіреді. Аш...
Өлі бураның басынан тірі атан қорықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өліп қалған бураның басынан тірі атан қорықпайды. Астарлы мағынасы: күш...
Жау да бір, жыртқыш аң да бір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жау да, жыртқыш аң да адамға бірдей қауіпті. Астарлы мағынасы — адам ө...
Қойға екі құлағынан басқаның бәрі жау.
**Негізгі мағынасы** Қойға қатысты бұл мақалдың тура мағынасы — қойдың өміріне пайдалысы аз, зиян келтіретін нәрсе көп д...
Нас басқанды бит басады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кім кір-қожалақ, салақ жүрсе, ондай адамға бит тез жұғады. Астарлы мағы...
Құлан қағын қорғайды.
**Негізгі мағынасы** Құлан қағын қорғайды деген мақал өз иесіне, өз ортасына, өз тіршілігіне берік болуды білдіреді. Тур...
Жалғанға жалқау нанады, не аңқау нанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жалған сөзге, өтірікке көбіне жалқау адам мен аңқау адам сенеді. Астар...
Қабаған ит қайыр байлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қабаған, яғни адамға шабатын иттің мойнына қайыр, шынжыр тағып байлау...
Жанашырыңыз жоқ болса,
Жатпен жалғыз жүрмеңіз.
Қоштаушыңыз жоқ болса,
Біле тұра білмеңіз.
Жатпен жалғыз жүрмеңіз.
Қоштаушыңыз жоқ болса,
Біле тұра білмеңіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сүйенер жан, ақыл қосар тірек болмаса, кез келген істі оңайлықпен бастама, әсіресе...
Тоңбай қалтырған.
**Негізгі мағынасы** «Тоңбай қалтырған» деген сөз тіркесі тура мағынада біреуді немесе бір нәрсені суықтан, қыстан аман...
Қой үріккен жағына беттемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қой үріккен, қорыққан жағына қарай жүрмейді, керісінше ол жақтан алшақт...
Тегі жаманды тең көрме,
Төріңе шығады.
Тілеуі жаманды ес көрме,
Төбеңе шығады.
Төріңе шығады.
Тілеуі жаманды ес көрме,
Төбеңе шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тек сыртқы сөзіне не жақындығына қарап бағаламауды ескертеді. Тегі жаман, ниеті бұ...
Қылышын сермей алмаған өзіне тигізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қылышын дұрыс сермей алмаған адам өзіне зиян келтіреді. Астарлы мағынас...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Ит үреді, керуен көшеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит қанша үрсе де, керуен өз жолымен жүре береді. Астарлы мағынасы: біре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.