Әзіл түбі - зіл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Әзіл түбі - зіл» деген мақал сырттай қалжың, жеңіл сөз болып көрінген нәрсенің астарында ауыр реніш, өкпе не шын сөз жатуы мүмкін екенін білдіреді. Яғни адам ойнап айтқан сөзін де абайлап айтуы керек, өйткені орынсыз әзіл біреудің намысына тиіп, кейін үлкен кикілжіңге айналуы ықтимал.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «әзіл» — жеңіл, күлкілі сөз; ал «зіл» — ауыр салмақ, қыспақ, жанға бататын күй. Халық бұл екі сөзді қарама-қарсы қойып, қалжыңның өзі кейде зілдей салмақ түсіретінін көрсетеді. Демек, сөздің сыртқы түріне емес, ішкі мәніне назар аудару керек.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста немесе достар арасында орынсыз қалжың айтқанда өте өзекті. Мысалы, әріптесіңнің сырт келбетін жиі әжуалау «әзіл» сияқты көрінгенімен, ол адамға ауыр тиіп, арадағы сыйластықты бұзуы мүмкін. Сондықтан әзіл мәдениетті, шектен аспайтын, ешкімді кемсітпейтін болуы тиіс.