Жылқыны жауында, қойды дауылда бақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал малды да, істі де өзіне лайықты жерде, өзіне қолайлы жағдайда бағудың керегін айтады. Жылқы жауын-шашынға шыдамды, қимылы ширақ болғандықтан, оны жауынды күнде бағу тиімді. Ал қойға құтты қоныс, ықтасын, тыныш орта қажет, сондықтан оны дауылды, бұрқасыннан қорғалған жерде ұстаған дұрыс. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің табиғатын танып, соған сай әрекет ету. Адам өмірінде де бір өлшем бәріне бірдей жүрмейді; істің, ортаның, адамның мінезін ескеріп шешім қабылдау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жылқы» — жүрдек, төзімді, еркіндікті сүйетін жануардың бейнесі. «Жауын» — оған бөгет емес, керісінше, табиғи күйі. «Қой» — момын, әлсіздеу, күтімді көбірек қажет ететін малдың символы. «Дауыл» — қатер, жайсыздық, күйзеліске ұқсас образ. Осы арқылы мақал әр түліктің болмысын дәл танып, соған сай қам жасау керегін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды мамандық таңдауда, жұмыс бөлуде, тіпті бала тәрбиесінде қолдануға болады. Мысалы, белсенді, тез шешім қабылдайтын қызметкерді дала жұмысына не шапшаң әрекет керек іске қою тиімді, ал ұқыпты, сабырлы адамды құжат, есеп, жоспарлау ісіне тартқан жөн. Яғни, әр адамды өз қабілетіне сай орнына қою — істің берекесін арттырады.